Effects of alternative maternal micronutrient supplements on low birth weight in rural Nepal: double blind randomised community trial
Parul Christian, Subarna K Khatry, Joanne Katz, Elizabeth K Pradhan, Steven C LeClerq, Sharada Ram Shrestha, Ramesh K Adhikari, Alfred Sommer, Keith P West Jr
BMJ · 2003 · DOI: 10.1136/bmj.326.7389.571
देशहरू: Nepal
के अध्ययन गरियो
यो दोहोरो-अन्ध (डबल ब्लाइन्ड), क्लस्टर-अनियमितीकृत नियन्त्रित सामुदायिक परीक्षण नेपालको सर्लाही जिल्ला (दक्षिणपूर्वी तराई मैदान) मा डिसेम्बर १९९८ देखि अप्रिल २००१ सम्म सञ्चालन गरिएको थियो, जसले दैनिक गर्भावस्था सूक्ष्मपोषक पूरकले न्यून जन्मतौल घटाउन सक्छ कि सक्दैन भनी जाँच गर्यो। ४२६ भौगोलिक क्षेत्र (प्रत्येकमा ७५-१५० घरपरिवार, ३० गाउँ विकास समितिहरूमा फैलिएका) लाई पाँच समूहमध्ये एउटामा अनियमित रूपमा छुट्याइयो: फोलिक एसिड मात्र, फोलिक एसिड-आइरन, फोलिक एसिड-आइरन-जिंक, १४-पोषकतत्व बहु-सूक्ष्मपोषक पूरक, वा भिटामिन ए मात्र (नियन्त्रण समूह) — सबै गर्भवती महिलाहरूले थप भिटामिन ए पनि पाए। क्षेत्रीय कर्मचारीहरूले प्रजनन उमेरका ३६,०८३ महिलाको जाँच गरे र ४,९२६ गर्भवती महिलालाई भर्ना गरे; ४,१३० जीवित जन्मेका शिशुको जन्मेको ७२ घण्टाभित्र तौल, लम्बाइ, र टाउको/छातीको परिधि मापन गरियो (पूरक सेवनमा औसत अनुपालन दर ८८% रह्यो)।
के पत्ता लाग्यो
फोलिक एसिड मात्र दिँदा जन्मतौलमा कुनै प्रभाव परेन। फोलिक एसिड-आइरनले औसत जन्मतौल ३७ ग्राम (९५% CI −१६ देखि ९० ग्राम) ले बढायो र न्यून जन्मतौल (२५०० ग्रामभन्दा कम) नियन्त्रण समूहको ४३% बाट ३४% मा झार्यो — जुन १६% सापेक्षिक जोखिम कमी हो (RR ०.८४, ९५% CI ०.७२ देखि ०.९९)। १४-पोषकतत्व भएको बहु-सूक्ष्मपोषक पूरकले जन्मतौल ६४ ग्राम (९५% CI १२ देखि ११५ ग्राम) ले बढायो र न्यून जन्मतौल १४% ले घटायो (RR ०.८६, ९५% CI ०.७४ देखि ०.९९) — तर यो फोलिक एसिड-आइरन एक्लैको प्रभावभन्दा तथ्याङ्कीय रूपमा फरक थिएन, अर्थात् थप ११ वटा सूक्ष्मपोषकतत्वले कुनै थप फाइदा दिएनन्। फोलिक एसिड-आइरन-जिंकले जन्मतौल वा आकारका कुनै पनि मापनमा उल्लेखनीय प्रभाव देखाएन। चारवटैमध्ये कुनै पनि योजनाले समय-अगावैको जन्म (प्रिटर्म) घटाएन (सबै सापेक्षिक जोखिम लगभग १.०)। लेखकहरूका अनुसार एउटा न्यून-जन्मतौल जन्म रोक्न ११ महिलालाई फोलिक एसिड-आइरन (वा १२ महिलालाई बहु-सूक्ष्मपोषक) पूरक दिनुपर्ने हुन्छ।
नेपालको लागि यसको अर्थ
यो नेपालमै भएको ऐतिहासिक परीक्षणले विश्वव्यापी गर्भावस्था पूरक नीतिलाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभाव पारेको छ, जसअन्तर्गत उच्च-रक्तअल्पता भएका क्षेत्रहरूमा फराकिलो बहु-सूक्ष्मपोषक पूरकभन्दा फोलिक एसिड-आइरनलाई प्राथमिकता दिन सिफारिस गरिन्छ। नेपालमा अझै पनि महिलाहरूमा ३४% रक्तअल्पता र राष्ट्रिय स्तरमा लगभग १५% शिशु न्यून जन्मतौलका साथ जन्मन्छन् (NDHS २०२२) — दुवै यो परीक्षणले सर्लाहीमा सुरुमा भेट्टाएको ४३% न्यून जन्मतौल दरभन्दा धेरै कम हो, जसले १९९० को दशकयता वास्तविक तर अपूर्ण प्रगति देखाउँछ। महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरू (FCHV, देशभर करिब ५०,४००), जसले पहिले नै आफ्नो पोषण जिम्मेवारीअन्तर्गत आइरन र भिटामिन ए वितरण गर्छन्, उच्च प्रजनन दर र न्यून स्वास्थ्य संस्था घनत्व भएको मधेश प्रदेश (जहाँ सर्लाही अवस्थित छ) जस्ता क्षेत्रमा गर्भावस्था सूक्ष्मपोषक वितरणको मुख्य आधार बनिरहन्छन्। ठोस सिफारिस: परिवार कल्याण महाशाखा/स्वास्थ्य सेवा विभागले महँगो बहु-सूक्ष्मपोषक फर्मुलाभन्दा लागत-प्रभावकारी फोलिक एसिड-आइरन पूरकलाई गर्भावस्था स्याहार प्रोटोकलमा प्राथमिकता दिई पर्याप्त बजेट छुट्याउनुपर्छ, र यस परीक्षणमा प्रयोग गरिएजस्तै (हप्तामा दुई पटक घर भ्रमणले ८८% अनुपालन प्राप्त गरेको) FCHV-नेतृत्वको अनुपालन सहयोगलाई मधेश प्रदेशका उच्च-भार भएका जिल्लाहरूमा लक्षित गर्नुपर्छ।
सन्दर्भीकरण
नेपालको आफ्नै राष्ट्रिय तथ्याङ्क अनुसार प्रजनन उमेरका ३४% महिला रक्तअल्पताबाट पीडित छन् र लगभग १५% शिशुहरू न्यून जन्मतौल भएर जन्मन्छन् (NDHS २०२२) — सर्लाही जिल्ला (मधेश प्रदेश) मा भएको यो परीक्षणले नेपालबाटै आएको आधारभूत प्रमाण प्रस्तुत गर्छ, जसले देखाउँछ कि सामान्य फोलिक एसिड-आइरन पूरकले, महँगो बहु-सूक्ष्मपोषक फर्मुलाभन्दा, न्यून जन्मतौललाई उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सक्छ। महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरू (FCHV, देशभर करिब ५०,४००) ले पोषण जिम्मेवारीअन्तर्गत पहिले नै आइरन र भिटामिन ए वितरण गर्ने भएकाले, यी निष्कर्षहरू नेपालको वर्तमान सामुदायिक स्वास्थ्य संरचनामै लागू गर्न सकिन्छ।