असंक्रामक रोग
असंक्रामक रोगहरू (एनसीडी) ले अब नेपालमा ६०% भन्दा बढी मृत्युको कारण बनेका छन्, तर स्वास्थ्य प्रणाली अझै संक्रामक रोग र मातृ-शिशु स्वास्थ्यमा केन्द्रित छ। हृदय रोग, मधुमेह, दीर्घकालीन श्वासप्रश्वास रोग, क्यान्सर, र मिर्गौला रोग तीव्र रूपमा बढ्दै छन् — सहरीकरण, खानपानमा परिवर्तन, सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग, र वायु प्रदूषणले प्रेरित। सीमित एनसीडी जाँच क्षमता र सहरी तृतीय अस्पतालमा मात्र उपचार पहुँच हुँदा, अधिकांश बिरामीको ढिलो निदान हुन्छ। यस संग्रहले नेपालको महामारीविज्ञानात्मक संक्रमणसँग सम्बन्धित एनसीडी रोकथाम, प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा आधारित व्यवस्थापन, र लागत-प्रभावी हस्तक्षेपहरूको प्रमाण जाँच गर्दछ।
मुख्य प्रश्नहरू
- ? कम आय भएका देशहरूमा प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा तहमा कुन एनसीडी जाँच र व्यवस्थापन मोडेलहरू काम गर्छन्?
- ? सामुदायिक सेटिङमा उच्च रक्तचाप र मधुमेहको प्रभावकारी व्यवस्थापन कसरी गर्न सकिन्छ?
- ? कुन सुर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रण नीतिहरूले एनसीडी भारमा सबैभन्दा ठूलो प्रभाव पार्छन्?
- ? नेपालले आफ्नो विद्यमान प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा पूर्वाधारमा एनसीडी सेवाहरू कसरी एकीकृत गर्नुपर्छ?
5 पत्रहरू
5 पत्रहरू
Readiness of health facilities to provide services related to non-communicable diseases in Nepal: evidence from nationally representative Nepal Health Facility Survey 2021
Bikram Adhikari, Achyut Raj Pandey, Bipul Lamichhane et al. · 2023 · BMJ Open
नेपालमा NCD (नसर्ने रोग) को बोझ अत्यन्त गम्भीर छ — NCD ले ७१.१% मृत्युको कारण बन्छ (GBD २०१९) र उच्च रक्तचाप वयस्कहरूमा २४.५% छ (STEPS २०१९) — तर स्वास्थ्य प्रणाली अझै त्रि-तहीय संघीय संरचनामा आधारित छ, जहाँ स्थानीय सरकार (संविधानको अनुसूची ८ अन्तर्गत) लाई करिब ३,७७८ स्वास्थ्य चौकी र १८७ PHCC सहित 'आधारभूत स्वास्थ्य तथा सरसफाइ' को जिम्मेवारी दिइएको छ, जुन अधिकांश नेपालीहरूको पहिलो सम्पर्क बिन्दु हो। स्थानीय तहले सञ्चालन गर्ने स्वास्थ्य संस्थाहरू संघीय/प्रादेशिक अस्पतालको तुलनामा CRD सेवाका लागि तयारीमा ९६% कम रहेको (AOR ०.०४) यस अध्ययनको निष्कर्षले, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय (MoHP) को WHO PEN प्याकेज र नसर्ने रोग बहुक्षेत्रीय कार्ययोजना (२०२१-२०२५) ठ्याक्कै यिनै परिधीय संस्थाहरूमा निर्भर रहेको बेला एक गम्भीर विकेन्द्रीकरण खाडल देखाउँछ।
Prevalence of non-communicable diseases risk factors and their determinants: Results from STEPS survey 2019, Nepal
Bihungum Bista, Meghnath Dhimal, Saroj Bhattarai et al. · 2021 · PLOS ONE
यो STEPS २०१९ सर्वेक्षण नेपालको गैरसरुवा रोग (NCD) रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि २०१४ को बहुक्षेत्रीय कार्ययोजना अनुगमन गर्न डिजाइन गरिएको थियो, र यसको प्रादेशिक तथ्याङ्कले जोखिम र क्षमताबीचको गम्भीर असमानता देखाउँछ: सुदूरपश्चिम (२६% हालको धूम्रपान) र कर्णाली (२२%) मा देशकै सबैभन्दा उच्च धूम्रपान बोझ छ, तर कर्णालीमा स्वीकृत चिकित्सक तथा परामर्शदाता पदहरूमध्ये ०% मात्र भरिएका छन्, जसले यस सर्वेक्षणले देखाएका गैरसरुवा रोगहरूको जाँच वा उपचार गर्न सबैभन्दा कम सक्षम प्रदेश बनाउँछ। नेपालमा गैरसरुवा रोगले पहिले नै ६६% मृत्युको कारण बनिरहेको र विश्व स्वास्थ्य संगठनको आवश्यक गैरसरुवा रोग हस्तक्षेप प्याकेज (PEN) प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा तहमा विस्तार भइरहेको सन्दर्भमा, यी विभाजित तथ्याङ्कहरूले PEN सेवा र लगभग ९८ प्रकारका निःशुल्क अत्यावश्यक औषधि सूची कहाँ प्राथमिकतामा राख्ने भन्ने कुरालाई प्रत्यक्ष रूपमा निर्देशित गर्नुपर्छ, न कि गैरसरुवा रोग सेवा सहरी तृतीयक अस्पतालहरूमा केन्द्रित रहिरहनुपर्छ।
Sustainability of a 12-month lifestyle intervention delivered by community health workers in reducing blood pressure in Nepal: 5-year follow-up of the COBIN open-label, cluster randomised trial
Rajshree Thapa, Ayse Zengin, Dinesh Neupane et al. · 2023 · Lancet Global Health
नेपालमा गैर-सरुवा रोग (एनसीडी) को बोझ ठूलो र बढ्दो छ -- वयस्कहरूमा उच्च रक्तचाप २४.५% छ (STEPS २०१९) र एनसीडीले नै कुल मृत्युको ६६-७१% ओगट्छ (WHO २०२२; नेपाल रोग भार अध्ययन २०१९) -- र सरकारको हालको सुधार प्राथमिकता भनेकै यही अध्ययनमा प्रयोग भएको करिब ५०,३९६ जना FCHV मार्फत आधारभूत सेवामा WHO PEN अन्तर्गत एनसीडी सेवा विस्तार गर्नु हो। COBIN नेपालमै सञ्चालित क्लस्टर-यादृच्छिक परीक्षण हो जसले MoHP/DoHS ले अहिले विस्तार गर्न खोजेको उही FCHV-नेतृत्वको परामर्श मोडेल परीक्षण गर्यो, र अनुगमन रोकिएपछि लाभ उल्टिने यसको निष्कर्ष FCHV-आधारित एनसीडी विस्तारका लागि गम्भीर चेतावनी हो।
Cost-effectiveness of interventions to control cardiovascular diseases and diabetes mellitus in South Asia: a systematic review
Kavita Singh, Ambalam M Chandrasekaran, Soumyadeep Bhaumik et al. · 2018 · BMJ Open
नेपालमा गैरसंक्रामक रोगको बोझ गम्भीर छ -- हृदयघात रोग र मधुमेहले मिलेर कुल मृत्युको अनुमानित ६६-७१% निम्त्याउँछन्, वयस्कमा उच्च रक्तचाप २४.५% र बढेको रक्त सर्करा ५.८% (स्टेप्स सर्वेक्षण २०१९) रहेको छ -- तर सरकारी स्वास्थ्य खर्च राष्ट्रिय बजेटको जम्मा करिब ४.९% (आर्थिक वर्ष २०२५/२६) मात्र छ र प्रत्यक्ष खल्ती खर्चले स्वास्थ्य लागतको ५४.२% ओगट्छ। यो व्यवस्थित समीक्षाले नेपालका हालका सुधार प्राथमिकताहरू -- प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा विश्व स्वास्थ्य संगठनको आवश्यक गैरसंक्रामक रोग प्याकेज (PEN) विस्तार र आधारभूत स्वास्थ्य सेवा प्याकेज (BHSP) मा आवश्यक गैरसंक्रामक रोग औषधि उपलब्ध गराउने -- सँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित दक्षिण एसियाली लागत-प्रभावकारिता प्रमाण संकलन गर्दछ, जसमा भुटानको एक मोडेलिङ अध्ययनले PEN-आधारित मधुमेह र उच्च रक्तचाप जाँच कार्यक्रम जाँच-नगर्दाको तुलनामा लागत-बचतकारी रहेको देखाएको छ। तापनि, यो समीक्षामा समावेश ४२ अध्ययनमध्ये एउटा पनि नेपालमा गरिएको थिएन (एक्लै ३७ भारतबाट थिए) -- यो प्रमाण अभाव जुन WHO PEN विस्तार हुँदै जाँदा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय (MoHP) र स्वास्थ्य सेवा विभाग (DoHS) ले सम्बोधन गर्नुपर्छ।
Telemedicine to deliver diabetes care in low- and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis
Jorge César Correia, Hafsa Meraj, Soo Huat Teoh et al. · 2021 · Bulletin of the World Health Organization
नेपालको गैर-सरुवा रोग (NCD) भार गम्भीर छ -- NCD ले करिब ६६-७१% मृत्युको कारण बनेको छ र मधुमेह/उच्च रक्त शर्कराले करिब ५.८-८.५% वयस्कलाई असर गरेको छ (STEPS २०१९; जनसंख्या अनुमान) -- तर NCD स्याहार सहरी तृतीयक अस्पतालमा नै केन्द्रित छ जबकि कर्णाली प्रदेशमा स्वीकृत चिकित्सक तथा परामर्शदाता पदको ०% मात्र भरिएको छ (DoHS AHR २०८०/८१)। 'दूरदराज पहुँचका लागि टेलिमेडिसिन' र DHIS2 सुदृढीकरणलाई २०२६ को डिजिटल-स्वास्थ्य सुधार प्राथमिकताका रूपमा नामाकरण गरिएको सन्दर्भमा, यो समीक्षाले न्यून-प्रविधि टेलिफोन र SMS-आधारित हस्तक्षेपले लगभग हरेक नतिजामा स्मार्टफोन एप र टेलिमेट्रीभन्दा राम्रो नतिजा देखाएको फेला पारेको तथ्यले चिकित्सक घनत्व काठमाडौं उपत्यकाको करिब १:८५० बाट दूरदराज जिल्लामा १:१,५०,००० सम्म खस्किने स्वास्थ्य प्रणालीका लागि प्रत्यक्ष सान्दर्भिक मार्गदर्शन प्रदान गर्छ।