संक्रामक रोग
नेपालले जटिल संक्रामक रोगको परिदृश्यको सामना गरिरहेको छ — क्षयरोग र उपेक्षित उष्णकटिबन्धीय रोगहरूदेखि डेंगु र एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधजस्ता उदीयमान खतराहरूसम्म। COVID-19 महामारीले स्वास्थ्य प्रणालीका बलियो पक्ष र कमजोरी दुवै उजागर गर्यो। मानव र पशु चिकित्सा दुवैमा एन्टिबायोटिकको व्यापक दुरुपयोगसँगै एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध बढ्दो चिन्ताको विषय हो।
मुख्य प्रश्नहरू
- ? उच्च भार भएका दक्षिण एसियाली देशहरूमा कुन क्षयरोग नियन्त्रण रणनीतिहरू सफल भएका छन्?
- ? नेपालले भविष्यका महामारी खतराहरूको लागि कसरी तयारी गर्नुपर्छ?
- ? डेंगु रोकथामका लागि कुन भेक्टर नियन्त्रण दृष्टिकोणहरू सबैभन्दा लागत-प्रभावी छन्?
- ? सीमित स्रोत भएका सेटिङहरूमा एन्टिमाइक्रोबियल स्ट्युवार्डशिप कसरी लागू गर्न सकिन्छ?
3 पत्रहरू
3 पत्रहरू
Efficacy of typhoid conjugate vaccine in Nepal: final results of a phase 3, randomised, controlled trial
Mila Shakya, Merryn Voysey, Katherine Theiss-Nyland et al. · 2021 · Lancet Global Health
काठमाडौं उपत्यकालाई विश्वकै टाइफाइड (आन्द्रा ज्वरो) राजधानी भनिन्छ, र यो परीक्षण ठ्याक्कै त्यही ललितपुरमा सञ्चालन भएको थियो, जहाँ बालबालिकामा टाइफाइडको घटना दर प्रति १,००,००० व्यक्ति-वर्षमा ४२८ सम्म पुगेको पाइएको छ र फ्लोरोक्विनोलोन-अप्रतिरोध दर राष्ट्रियस्तरमा करिब ८६% रहेको छ, जसले उपचारलाई थप जटिल बनाउँछ। यस परीक्षणका ऐतिहासिक नतिजाहरूले नै नेपाललाई टाइफाइड कन्जुगेट खोप (TCV) राष्ट्रिय खोप कार्यक्रममा समावेश गर्ने विश्वकै चौथो मुलुक बनाउने निर्णयको आधार दियो — जसअन्तर्गत अप्रिल २०२२ मा ७० लाखभन्दा बढी बालबालिकालाई ९०% भन्दा बढी कभरेजसहित क्याच-अप अभियान चलाइयो र अहिले विस्तारित खोप कार्यक्रम (EPI, जसले राष्ट्रियस्तरमा ८९% पेन्टा-३ कभरेज हासिल गरेको छ — नेपालकै सबैभन्दा बलियो स्वास्थ्य कार्यक्रमहरूमध्ये एक) मार्फत १५ महिनाको उमेरमा नियमित रूपमा खोप दिइँदैछ।
The role of active case finding in reducing patient incurred catastrophic costs for tuberculosis in Nepal
Suman Chandra Gurung, Kritika Dixit, Bhola Rai et al. · 2019 · Infectious Diseases of Poverty
नेपालको राष्ट्रिय क्षयरोग कार्यक्रम (NTP) ले निःशुल्क DOTS उपचार उपलब्ध गराए पनि क्षयरोगको दर उच्च नै छ (सन् २०२३ मा प्रति एक लाखमा २२९, WHO ग्लोबल टीबी रिपोर्ट २०२५), र अनुमानित प्रकरणमध्ये लगभग आधा अझै पहिचान (notify) हुन बाँकी छन् — यो अन्तर निदान अगाडि नै बिरामीले भोग्नुपर्ने आर्थिक र पहुँच अवरोधसँग जोडिएको छ। बर्दिया र प्युठान (BNMT को TB REACH परियोजना अन्तर्गत) मा सञ्चालित यो अध्ययन नेपालमा सक्रिय केस फाइन्डिङ (ACF) र निष्क्रिय केस फाइन्डिङ (PCF) बाट पत्ता लागेका बिरामीले बेहोर्ने खर्चको प्रत्यक्ष तुलना गर्ने पहिलो अध्ययन हो, जसले NTP को राष्ट्रिय रणनीतिक योजनाले लक्षित गरेको ACF विस्तार र End TB रणनीतिको विपत्तिजनक खर्च शून्य पार्ने लक्ष्यका लागि प्रमाण उपलब्ध गराउँछ। नेपालको कुल स्वास्थ्य खर्चको ५४.२% प्रत्यक्ष खल्तीबाट (OOP) भइरहेको अवस्थामा (NHA २०१९/२०), 'निःशुल्क' क्षयरोग उपचारले समेत बहुसंख्यक प्रभावित घरपरिवारमा (समग्रमा ५३%) विपत्तिजनक खर्च निम्त्याउनु भन्ने यस अध्ययनको निष्कर्षले नेपालको क्षयरोग वित्तीय-सुरक्षा अन्तर पूरा गर्न केवल क्लिनिकल सेवा मात्र नभई सामाजिक सुरक्षा पनि अपरिहार्य रहेको देखाउँछ।
Spatial Patterns of Dengue Incidence in Nepal During Record Outbreaks in 2022 and 2023: Implications for Public Health Interventions
Simrik Bhandari, Jason K. Blackburn, Sadie J. Ryan · 2025 · American Journal of Tropical Medicine and Hygiene
नेपालको डेंगु प्रकोप सन् २०२२ मा रेकर्ड स्तरमा पुग्यो (५४,७८४ केस, ८८ मृत्यु) र सन् २०२३ मा पनि उच्चै रह्यो, जबकि EDCD को निगरानी अनुसार भेक्टर अहिले जुम्लामा २,४३८ मिटरको उचाइसम्म पुगिसकेको छ — जुन पहिले एडिस लामखुट्टेका लागि अत्यधिक चिसो ठानिएका पहाडी र हिमाली जिल्लाहरूमा जलवायु परिवर्तनका कारण भइरहेको विस्तार हो। यही अध्ययनले सोही EDCD निगरानी प्रणालीको तथ्याङ्क प्रयोग गरेको छ र सन् २०२२ मा डेंगु सबै ७७ जिल्लामा पुगेको देखाउँछ, जबकि यसले पत्ता लगाएको कर्णालीको दुर्गम उत्तरपश्चिमी क्षेत्र (हुम्ला, मुगु, जुम्ला, कालिकोट) को 'कोल्ड स्पट' आश्वस्त हुनुको सट्टा सतर्कताको संकेत हो: कर्णालीमा स्वीकृत चिकित्सक र विशेषज्ञ पदको शून्य प्रतिशत मात्र भरिएको छ, त्यसैले त्यहाँ रिपोर्ट भएको न्यून घटनादर वास्तविक रोग अभावभन्दा कमजोर केस पहिचान प्रणालीको परिणाम हुन सक्छ।